نوشته‌ها

حفاری های غیرمجاز در محوطه‌های قلعه تاریخی روستای شهراب

حفاری های غیرمجاز در قلعه تاریخی شهراب | رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری اردستان گفت: حفاری های غیرمجاز در محوطه‌های قلعه تاریخی روستای شهراب ، ضلع غربی آن را به طور کامل تخریب کرده است.

مهدی مشهدی در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: سال ۹۱ اداره میراث فرهنگی اردستان با صدور نامه‌ای قلعه تاریخی روستای شهراب در بخش زواره اردستان را مخروبه اعلام کرد.

وی با بیان اینکه متأسفانه در سال‌های اخیر ساختمان اصلی این قلعه تاریخی و اطراف آن به یک زباله‌دانی تبدیل شده بود، گفت: اقدامی که مالکان به تازگی انجام دادند برای رفع خطرات احتمالی و جمع‌آوری زباله‌ها و همچنین جلوگیری از حفاری‌های غیرمجاز، اقدام به خاک‌برداری برای عملیات فنس کشی محدوده قلعه کردند.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اردستان با بیان اینکه اقدامات مالکان برای رفع خطرات و جمع‌آوری زباله‌ها همراه با تخریب دیواره‌های باغ‌های اطراف قلعه بوده است، گفت: این اقدامات به اصل بنا ضربه نزده است. البته حفاری‌های غیرمجاز و تخریب‌هایی که در گذشته در محوطه این قلعه تاریخی شده، ضلع غربی آن را به طور کامل تخریب و به نوعی ناقص کرده است.

مشهدی با بیان اینکه تاریخ دقیقی از احداث قلعه تاریخی روستای شهراب در دست نیست، گفت: اظهار نظرهای غیرتخصصی که درباره تاریخچه این بنا ارائه می‌دهند از نظر اداره میراث فرهنگی بی‌اساس است. به دلیل تعدد بناهایی که در شهرستان اردستان وجود دارد هنوز اقدامات کاوش برای مشخص شدن تاریخچه این بنا انجام نشده است.

۳۰ اثر تاریخی اردستان در نوبت ثبت ملی است

وی در ادامه از تهیه پرونده ۳۰ اثر فرهنگی و تاریخی این شهرستان برای ثبت در فهرست آثار ملی کشور خبر داد و گفت: این تعداد اثر که واجد ارزش ثبت شناخته شد با پیگیری‌های انجام‌شده توسط میراث فرهنگی اردستان در نوبت ثبت ملی قرار گرفت.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اردستان با بیان اینکه به تازگی خانه تاریخی حجازی در شهر مهاباد به ثبت ملی رسیده است، گفت: شهرستان اردستان به دلیل وفور بناهای ارزشمند، در حوزه ثبت ملی فعال است، ولی به دلیل اینکه در هر جلسه ثبت ملی که در تهران برگزار می‌شود سهمیه استان اصفهان فقط ۵ پرونده است سرعت دریافت شماره ثبت ملی بسیار کُند است./KahgelArisa

منبع: خبرگزاری ایسنا

کنبد مسجد جامع یزد

گنبد مسجدجامع یزد مرمت می شود | کارشناس ارشد مرمت آثار تاریخی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یزد از مرمت گنبد مسجدجامع یزد که از شاهکارهای معماری ایران است، خبر داد.

“مجید علومی” از مرمت و بهسازی کاشیکاری گنبد مسجد جامع یزد خبر داد و اظهار کرد: به دلیل قرارگیری این گنبد در ضلع شمالی بنا، این گنبد بیشتر در معرض عوامل فرسایشی همچون باد، باران و آفتاب قرار دارد و همین مساله باعث تخریب ملات و اندود آن‌ها شده است.

وی با اشاره به این که عملیات مرمتی این بنا توسط استادکاری مجرب و یکی از نیروهای امانی اداره کل میراث فرهنگی انجام می‌شود، گفت: پس از مستندنگاری کاشی‌هایی که در محل تخریب شده قرار گرفته‌اند، آن‌ها را از بستر کار جدا کرده و دوباره روی طرح اصلی چیده، سپس به صورت ریختن تخمیر با دوغاب گچ مسلح به صورت سنتی، روی سطح ساقه گنبد بازگردانده می‌شود.

به گزارش ایسنا و به نقل از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی یزد، این مرمتکار میراث فرهنگی و نائب رییس پایگاه میراث جهانی بافت تاریخی یزد در مورد ویژگی‌های گنبد مسجد جامع، تصریح کرد: این گنبد از نوع دو پوسته گسسته و دارای تزئینات کاشی کاری به صورت معقلی و کوفی بنایی بوده و بخشی از کاشی‌های ساقه آن دارای تزئینات خط کوفی بنایی، با کاشی نره مزین به واژه «الله» است.

گفتنی است، مسجد جامع کبیر یزد یکی از شاهکارهای معماری و تاریخی جهان به شمار می‌رود، که به دستور گرشاسب از نوادگان علاء‌الدوله کالنجار ساخته شده و بنای اصلی مسجد کنونی از آثار سید رکن الدین محمد قاضی است. از امتیازات هنری و معماری این مسجد می‌توان به قدرت و استواری کاشی‌کاری‌های نفیس و زیبای لاجوردی آن اشاره کرد.

این شاهکار معماری در یزد قدمتی متعلق به قرن هشتم هجری قمری دارد و با شماره ثبتی ۲۰۶ در سال ۱۳۱۳ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است./KahgelArisa

منبع: خبرگزاری ایسنا

موزه لوور و کرونا

بازگشایی موزه لوور پس از 16 هفته تعطیلی | موزه لوور پاریس که به خاطر شیوع ویروس کرونا به مدت 16 هفته تعطیل بود امروز بازگشایی شد. درهای پربازدیدترین موزه جهان که پس از شیوع کرونا در مدت 16 هفته (4 ماه) تعطیلی خود در آمد حاصل از بلیط فروشی را از دست داده و مبلغی بیش از ۴۰ میلیون یورو ضرر کرده است، امروز به صورت محدود به روی بازدیدکنندگان باز شد.

البته بازگشایی موزه لوور به صورت محدود صورت گرفته و برخی از تالارهای این موزه که رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی در آن‌ها دشوارتر است همچنان به روی بازدیدکنندگان بسته باقی می‌مانند.

با وجود این که امکان بازدید از تابلوهای معروفی چون مونالیزا و کلکسیون بزرگ عتیقه‌جات لوور وجود دارد اما با توجه به دستورالعمل‌های جدید، دیگر از سلفی گرفتن‌های گروهی با شاهکار لئوناردو داوینچی نیز خبری نیست و افراد باید با

حدود ۷۰ درصد از ۹ میلیون و ۶۰۰ نفری که سال گذشته از لوور بازدید کردند، مسافر خارجی بودند و به گفته رئیس این موزه، با توجه به توقف گردشگری، تعداد بازدیدکنندگان کاهشی ملموس خواهد داشت. 

ژان لوک مارتینز می‌گوید امسال در خوشبینانه‌ترین حالت تعداد بازدیدکنندگان موزه لوور در مقایسه با زمستان گذشته ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش خواهد یافت یعنی چیزی بین ۴ تا ۱۰ هزار بازدیدکننده در روز. عوامل این موزه امید دارند با جذب بازدیدکنندگان داخلی این خلا را پر کنند./KahgelArisa

منبع: خبرگزاری ایرنا

آغاز مرمت بنای قاجاری "ساری اصلانی"

آغاز مرمت بنای قاجاری “ساری اصلانی”|فاز نخست مرمت بنای قاجاری “ساری اصلانی” که در محله قدیمی “درعمارت” شهر کنگاور قرار دارد آغاز شد. این بنای قاجاری که 15 سال از ثبت ملی آن می گذرد، “خانه غلام حسین ساری اصلانی” نام دارد و در تاریخ 9 بهمن 1384 با شماره ۱۳۹۴۲ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.

به گفته مدیر اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کرمانشاه برای مرمت اساسی بخش‌های آسیب دیده‌ی این بنا ۱۵۰۰ میلیون ریال اعتبار در نظر گرفته شده است.

بخشی از خسارت های وارد شده بر بنای قاجاری “ساری اصلانی” مربوط به بارندگی های شدید سال گذشته است. این بارش ها باعث شده بخش شمالی حیاط کاملا تخریب شود.

اکنون آواربرداری ضلع شمالی بنا آغاز شده است و پس از آن مرمت دیواره‌ها و بام انجام می‌شود.

مدیر اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کرمانشاه امیدوار است تا با تخصیص اعتبار کافی، فاز دوم مرمت این بنا در سال آینده اجرایی شود./KahgelArisa

منبع: خبرگزاری ایسنا

عمارت آیینه خانه

چه شد که ظل‌السلطان مخرب شد؟ |اینکه هر سلسله‌ای آثار و یادگارهای سلسله پیشین را خراب کند، در تاریخ ایران بی‌سابقه نیست؛ اما دردناک‌ترین و سیاه‌ترین دفعه، آن بود که مسعود میرزا ظل‌السلطان، حکمران سی‌وپنج‌ساله اصفهان، پسر ناصرالدین‌شاه ، دست به این کار زد. ما در این گفتار به دو موضوع اشــــاره می‌کـــنیــم تــا به پــس ذهــن ظل‌السلطان نفوذ کنیم و ببینیم چرا دست به تخریب مستقیم یا غیرمستقیم پنجاه اثر صفوی زد.

میـــرزا‌حـــسن‌خان جــابـــری‌انــصاری از منشی‌های ظل‌السلطان بود. او سال‌های سال در دستگاه ظل‌السلطان خدمت کرد و بعد از وقوع انقلاب مشروطیت، تا مدتی نیز در نظام جدید به سمت منشی‌گری انجمن ولایتی اصفهان مشغول بود. او چندین کتاب درباره تاریخ اصفهان نگاشته است و ازاین‌جهت حق بزرگی بر گردن اصفهان و اصفهانی دارد. یکی از کتاب‌های او «تاریخ اصفهان و ری و همه جهان» نام دارد.

استاد جمشید مظاهری در سال 1378 بخش‌هایی از کتاب را تصحیح کرده و در کتاب ارزشمندی به نام «تاریخ اصفهان» به چاپ رساند. مصحح با مراجعه به صدها منبع مختلف دیگر و اضافه کردن تعلیقاتی سودمند، تلاش کرده است کتاب مذکور را هرچه بیشتر پربار کند. جابری‌انصاری در دوران پیری که دیگر نه خبری از ستم و ترس ظل‌السلطانی بود و نه از قاجار خبری بود، به نگارش کتاب «تاریخ اصفهان و ری و همه جهان» پرداخت.

او در بیان بخش‌هایی که به ذکر ابنیه و آثار تاریخی اصفهان می‌رسد، با کمال تأسف از خرابی پنجاه اثر تاریخی شهر یاد می‌کند و ویرانی این آثار را نادرست دانسته و از ظل‌السلطان و کسانی که در دستگاه او به این خرابی‌ها دامن زده و از آن خرابی‌ها، خانه خود را آباد کردند، نفرین می‌کند. بااین‌حال به علت‌یابی این امر نیز دست زده است.باید بگوییم از میان کسانی که به ذکر علت این روحیه و رویکرد ظل‌السلطان در تخریب آثار تاریخی پرداخــته‌اند، می‌توان گفــت تــحلیــل میرزا‌حسن جابری‌انصاری به واقعیت نزدیک‌تر است، اگرچه جای بحث نیز دارد.

او بیان می‌دارد که ظل‌السلطان بدین خاطر به تخریب این عمارات دست زد که می‌خواست برادرش مظفرالدین میرزا ولیعهد که بعدا شاه کشور شد، نخواهد هرساله با خدم‌وحشم خویش به اصفهان بــیایــد و بــرای صـــاحــب‌خـــانه یـــعنی ظل‌السلطان مشکلاتی ایجاد کند. نمی‌دانم تا چه حد این تحلیل می‌تواند درست باشد، اما این را می‌دانم که مظفرالدین‌شاه به گواهی تمامی منابع قاجاری در سفر و حضر رفتاری کودک‌مأبانه و عجیب‌غریب داشت.

او به اطرافیانش اجازه می‌داد هر چه می‌خواهند بکنند و هر آشفــتگی و خــرابی دلشــان می‌خـواهد بارآورند. یک شاهزاده قاجاری مثل «احتشام‌السلطنه» به‌صراحت از این رفتارهای بچــه‌گانه مــظفرالدین‌شاه و اطرافیانش پرده برداشته است. او که سفیر ایران در آلمان بود، خاطرات مسافرت دوم مظفرالدین‌شــاه به اروپــا را به تصویر می‌کشد که هیئت درباری حدود یک‌صد نفر بود؛ به‌اندازه‌ای که «دولت آلمان پس‌ازاینکه اصل بازدید پادشاه ایران و پذیرایی از او را پذیرفت، در قبول پذیرایی از قریب یک‌صد نفر همراهان که مرکب از صدراعظم و بعضی از وزرا و درباریان و رجال تا نوکر و پیشخدمت و قراول و یساول و دلقک و روضه‌خوان و معین‌البکاء و امثالهم بود، اشکال‌تراشی می‌کرد.

حق هم با وزارت خارجه آلمان بود» (خاطرات احـــتشام‌الســلطــنه، 1367، ص472). مـــســـلم اســــــــت وقــــتـــی مظفرالدین‌شاه، برای سفر پرخرج خارجی، اجازه می‌دهد این‌همه آدم به دنبال کاروان سلطنتی راه بیفتند، برای سفر داخلی مثلا اصفهان چند نفر را همراه خود خواهد آورد. از طرف دیگر چنان‌که همین شخص می‌گوید، شاه در جمع اطرافیان بسیار زشت رفتار می‌کرد.

بااین‌حال منابع تاریخی به ما نمی‌گویند حتی یک‌بار هم مظفرالدین‌شاه به اصفهان آمده باشد. چه در زمان ولیعهدی و چه در زمان شاهی. اما حالا این ترس ظل‌السلطان از کجا بود؟ من نمی‌دانم. جالب است بدانیم آنچه مظفرالدین‌شاه را به‌سوی اصفهان جذب کرده بود، این ابنیه و عمارات نبود، بلکه جشنی بود که هرساله در زمان ظل‌السلطان در اطراف زاینده‌رود برگزار می‌شد و جلوه و زیبایی خاصی داشت.

در این جشن با تخته‌های محکم، پل خواجو را می‌بستند که آب از زیر آن رد نشود و وقتی آب به بالا می‌آمد، با قایق‌های زیبا و جشن و سرور در اطراف و وسط آب به شادی می‌پرداختند. البته این یک جشن دولتی بود و بیشتر سران و حکمرانان حوزه حکومتی ظل‌السلطان در آن دعوت بودند.

حالا به تحلیل میرزا حسن جابری انصاری از زبان خودش می‌پردازیم:«یکی از اسرار نهانی به ویرانی آن پــنجاه عــمارت صــفویه تــقریبا، خصوصاهفت دست و آیینه‌خانه، شاید آن بود که منهیان نهانی ظل‌السلطان در دستگاه ولیعهدی مظفرالدین شاه و بعد به سلطنتش، از بس برای ظل‌السلطان نوشته بودند زمان ادارات ظل‌السلطان که وصف چراغان و جشن کنار زاینده‌رود و کشتی‌رانی و شــناوری شــناگــران، و آتش‌بازی‌های رخشان و سد رودخانه و دریاچه ساختن میان پل جویی و پل خواجو و خیمه افراشتن حکام و پیشکاران و روسای کشوری و لشکری و نوای موزیکانچیان و چند فوج ساخلوی اصفهان در دو طرف رودخانه و شکوه عمارات صفویه به یک‌ماهه اردیبهشت، برای شاه کــــرده‌انــد و هــمی خــصــوصــیاتــش را می‌پرسیده، ظل‌السلطان متوهم شده مبادا شاه هرساله بخواهد بیاید اصفهان و خواهان چنان جشنی شود؟ لذا پس از مردن مشیر (که مانع خرابی بود و فروش خالصجات و باغات دولتی) گفت عمارات را به‌تدریج از میان ببرند.

خریداران باغات دولتی هم از خدا چنین آرزویی داشتند که آن عمارات را برای نبودن آثار خالصگی دولتی و قیمت‌های گزافش ریشه‌کن نموده، مصالحش را صرف خانه‌های شخصی نمایند» او برای اثبات این نظر یک مثال هم می‌آورد؛ اینکه حاج‌آقا نورالله نجفی تعریف کرده است در سال 1321 ق که به حضور مظفرالدین‌شاه رفت، شاه فقط از این جشن باشکوه و کیفیت آن از او سوال کرده بود. پس شاه بسیار شایق و علاقه‌مند بوده است که در چنین جشنی شرکت نماید (جابری انصاری، 1387، تاریخ اصفهان، ص 159).

چنان‌که در ابتدای سخن گفتیم پس چرا مظفرالدین‌میرزا و سپس مظفرالدین‌شاه یک‌مرتبه هم بار سفر اصفهان نبست و راهی این شهر نشد تا هوس کودکانه خود را جامه عمل بپوشاند؟ او که سه بار راهی اروپا شد و سفرهایی سه تا شش ماه به آن قاره داشت، چرا به اصفهان نیامد؟ لابد مظفرالدین شاه مانند پدرش هرساله سفری به مازندران یا مشهد داشته است، چرا اصفهان و جشن زاینده‌رود را از قلم انداخته است؟ آیا سیاست تخریب ظل‌السلطانی در این میان مؤثر بوده است؟ واقعیت هرچه بود و انگیزه ظل‌السلطان هر چه می‌خواهد باشد، ضربه اساسی و نهایی را اصفهان خورد که از پنجاه اثر مهم و تاریخی خود به خاطر این ترس و نگرانی موهوم محروم شد و امروز باید آن‌ها را در کتاب‌ها جست‌وجو کند.

اگر به نقشه صفوی اصفهان نگاهی بیندازیم، در دو طرف خیابان چهارباغ ده‌ها باغ زیبا صف بسته‌اند که همگی سردری به سمت خیابان دارند و داخل باغ نیز یک عمارت کلاه فرنگی جهت نشستن و تفریح وجود داشته است. تقریبا همه باغ‌ها همین طرح را داشته‌اند. علاوه بر باغ‌های چهارباغ، باغ‌های دیگری نیز در این‌سو و آن‌سوی شهر بود که به دلیل فراوانی و نیز گمنامی، اکنون از آن‌ها یاد و خاطره چندانی باقی نمانده است.

جریانی در دوران قاجار (ناصری و مظفری) اتفاق افتاد که این باغ‌ها را از بخش دولتی منتزع و به بخش خصوصی واگذار کرد. نتیجه هم روشن بود: همه این باغ‌ها رو به ویرانی رفتند.ماجرا از آن قرار بود که از اوایل حکومت ناصرالدین‌شاه، موضوع خرابی املاک و باغ‌های دولتی و عدم توجه مسئولان بدان‌ها موردتوجه دربار قرار گرفت. به‌قول جابری انصاری «شاه در سفرهای خود به داخله مملکت از دور هر قریه‌ای را می‌دید ویران است، می‌فرمود: این خالصه دیوان است! و هر محل قلعه و سکنه و آبادی داشت می‌پرسید: ملک کیست؟ و یقین داشت اربابی است … خالصجات چون از دولت بود و مصارف را دیوان قبول نمی‌نمود و طبعا دلسوز نداشت، از آه و ناله حکام در خرابی و کسرمالیات به ستوه آمد»(جابری انصاری، 1378، تاریخ اصفهان، ص 37).

دولت راه‌هایی را پیمود تا سرانجام تصمیم به واگذاری آن‌ها گرفت. در ابتدا موضوع مقدار مالیات هر روستا را به‌طور دقیق مشخص کرد. راجع به خالصه اصفهان در وقایع اتفاقیه می‌خوانیم «چون سابقا همه‌ساله دهات خالصه اصفهان ممیزی می‌شد و بدین واسطه رعیت خالصه دلگرم و آسوده نبودند و خالصه آباد نمی‌شد» پس اولیای دولت تصمیم گرفتند تا مالیات دیوانی هر یک از دهات خالصه را مشخص کرده، سرخط بدهند تا «رعیت بداند که در عرض سال چقدرمنال دیوانی باید بدهد و بعدازآنکه دانست البته سعی در رعیتی و زراعت می‌نماید» (وقایع اتفاقیه، ش32،14 ذی‌القعده 1267).  اما گویا این روش کارساز نبود. پس دولت تصمیم گرفت این املاک را به‌صورت محدود به اشخاص اجاره بدهد تا مستأجر خود به آبادانی روستا بیندیشند.

دوازده سال بعد راجع به اصفهان آمده است که شاه به‌موجب فرمانی خالصجات اصفهان را به مدت پنج سال به افراد معتبر اجاره می‌دهد و این کار را بر عهده دبیرالملک نهاده است (دولت علیه، ش542، 18ذی‌القعده 1279). اما دو دهــه بــعد ناصرالدین‌شاه تصمیم جالب‌تری گرفت که امروزه به آن «خصوصی‌سازی» می‌گویند. او تصمیم گرفت املاک و اموال دولتی را به اشخاص و افراد واگذار نماید. صدراعظم او امین‌السلطان که برای پرکردن کسری خزانه به دنبال راهی بود هم شاه را بدین کار تشویق کرد. چنین شد که فرمان مخصوص برای فروش املاک و باغ‌ها به اصفهان رسید، اما در چند سال نخست، وزیر با تدبیر ظل‌السلطان، یعنی مشیرالملک انصاری این سیاست را اجرا نمی‌کرد و می‌گفت «ناصرالدین‌شاه چه حقی دارد املاک دولتی را بفروشد؟این امـــلاک اعـــتبار دولـــت اســــت» (جابری‌انصاری، 1378، تاریخ اصفهان، ص 37). 

اما با مردن این شخص اوضاع برگشت. چنان‌که «غربای ولایات و بی‌مایگان جسور که بیم کسور و باقی دیوان نداشتند، متوکلا علی‌الله، از همه پیش‌قدم‌تر، قسمت مهمی از املاک مرغوب را بردند. بعد حلاوت زراعت به مذاق شاهزادگان و علما و اعیان و کسبه بازاری و بازرگانان رسید» (همان‌جا)جلال همایی هم در توصیف این وضعیت غارت و «بخوربخور» می‌گوید «آن ایام مصادف با بحران خالصه‌فروشی بود. علی‌الخصوص در اصفهان که قرا و قصبات عظیم از قبیل ریز، مبارکه، قهجاورستان، فارفان، خاتون‌آباد، سین و گرگاب و امثال آن و همچنین باغ‌های بزرگ مشجر مجلل صفویه را که پاره‌ای از آن‌ها تا هشتاد جریب شاه یعنی هشتاد هزار ذرع مربع مساحت داشت، در مقابل ثمن بخس که حداکثرش معمولا تقدیم کردن یک‌صد اشرفی معادل صد تومان بود، نقد می‌فروختند و اعیان و اشراف و رجال و مع‌الأسف مابین ایشان جماعتی هم از روسای روحانی بودند، همچون کرکسان گرسنه که به جیفه درافتاده باشند …

بدیهی است هر کس بیشتر به دستگاه حکومت وقت راه داشت، بیشتر استفاده می‌کرد» (همایی، مقدمه دیوان طرب، ص 128). کار بدانجا کشید که طمع به املاک خصوصی مردم کرده و سال‌ها اصفهانیان گرفتار دعواهایی ازاین‌دست بودند. این جریان در دوره مظفرالدین‌شاه به‌غایت رسید؛ به‌طوری‌که در این زمان دیگر املاک خالصه سودآور در اصفهان باقی نمانده بود. این امر برای ظل‌السلطان که تصمیم بر خرابی عمارات صفوی گرفته بود، بهترین بهانه می‌نمود تا با فروش این عمارات به‌شرط خرابی به هدف خود برسد؛ چنین شد که «باغ تخت، شمس‌آباد، فتح‌آباد، نمکدان، باغ کومه، باغ طاووس، عمارت جهان‌نما، آیینه‌خانه، هفت دست و غیره و غیره و تمام را به‌عنوان خالصه در زمان خالصه‌فروشی به جزئی تقدیمی از دولت خریدند و خراب کردند» (مجدالاسلام کرمانی، سفرنامه کلات، ص 130).

حیرت آنجاست که ظل‌السلطان خود نیز از فروش خالصجات اظهار نفرت می‌کند «از ولایات یک پول نمی‌رسید. مخارج دولت هم به‌جا، روزبه‌روز هم زیادتر می‌شد. از راه لقب‌فروشی و منصب‌فروشی وزرای باتدبیر آنچه توانستند مردم احمق را چاپیدند و دین و دولت را بدنام کردند و خود را بدنام ابدی. به خیال فروش خالصجات افتادند. این دیگر یک بلایی بود عظیم و نگفتنی. آه آه آه! دولت را گدا و ذلیل و ملت را هبا منثورا کردند. البته ده هزار پارچه ده به اسم خالصه دولت دست رعیت جزء بود. شاید بیست کرور رعیت از این راه نان می‌خوردند. املاک را بنای فروش گذاشتند. به ثلث و نصف بها. بلکه به هیچ. به‌مرور املاک مردم را هم فروخته املاک از چنگ رعیت جزء به در آمد» (خاطرات ظل‌السلطان، ج‌2، ص‌683).

این ماجرا در اصفهان سال‌ها تا دوره پهلوی بی‌ثباتی زیادی در مالکیت پدید آورد و خرابی زیادی به عمارات و باغات دیوانی و کشاورزی منطقه زد. اما آنچه در این مقال موردتوجه است آن‌که بسیاری از باغات اطراف شهر به اشخاص حقیقی واگذار شد و بدین طریق راه نیستی و نابودی را پیمودند./ عبدالمهدی رجائی/تاریخ‌پژوه و نویسنده

منبع: روزنامه اصفهان زیبا

KahgelArisa

نشانه‌هایی از دوره ماد در هگمتانه پیدا شد

نشانه‌هایی از دوره ماد در هگمتانه پیدا شد|سرپرست تیم فصل بیست‌ودوم کاوش تپه باستانی هگمتانه اعلام کرد: در این فصل کاوش مواد فرهنگی مربوط به عصر آهن ۳ یا دوره ماد در چال شترخواب و معبر کارگاه مرکزی یافت شد.

دکتر مهرداد ملک‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به اینکه این مواد فرهنگی در بناهایی مانند نوشیجان ملایر و گودین تپه هم وجود دارد، مطرح کرد: به نظر می‌رسد در این فصل موفق شدیم به پرسش قدیمی که «آیا نشانه‌هایی از دوره ماد در هگمتانه است؟» پاسخ دهیم و نشانه‌هایی نسبتاً رضایت بخش از معماری و سفال‌های دوره ماد را پیدا کردیم.

وی توضیح داد: فصل بیست‌ودوم کاوش باستان شناختی هگمتانه همدان به مدت ۷۰ روز در ماه‌های اردیبهشت، خرداد و اوایل تیرماه ۹۹ انجام شد و از اهداف اصلی این فصل کاوش بازشناسی و بازنگری در لایه‌نگاری تپه، شناختن تحتانی‌ترین آثار، لایه‌های مربوط به استقرار در تپه هگمتانه و نظم و نظام برج و باروی تپه بود.

ملک‌زاده ادامه داد: در کاوش بیست‌ودوم در سه نقطه کارمان را متمرکز کردیم؛ در ابتدا روبروی موزه فعلی و موقت هگمتانه و در جایی که فرانسوی‌ها در سال ۱۹۱۳ کارگاهی باز کرده بودند و معروف به چال شترخواب است، سه کارگاه دو و نیم در دو و نیم متر باز کردیم و در عمق ۳۲۰ سانتی متری به بقایای یک دیوار سنگی رسیدیم که این دیوار حدود چهار متر زیرتر از معماری است که در فصل‌های پیش دکتر صراف و آذرنوش در هگمتانه کاویده بودند. 

این باستان شناس تصریح کرد: دکتر صراف از این تراز معماری که کار کرده بود پایین‌تر نمی رفت، دکتر آذرنوش هم معتقد بود نخستین رج بقایای معماری که در تپه هگمتانه وجود دارد در پایگاه مرکزی و ساختمان‌های منظم خشتی است در حالیکه ما موفق شدیم نشان دهیم نزدیک چهار متر زیر آن هم آثاری داریم.

وی ادامه داد: در معبری که در کارگاه مرکزی وجود داشت تا عمق چهار و نیم متری از کف معبر کارگاهی باز کردیم و هنوز به آنچه باستان شناسان به آن خاک بکر می‌گویند نرسیدیم اما در عمق سه و نیم متر دیوار سنگی پیدا کردیم که بسیار شبیه معماری چال شترخواب است.

ملک زاده با بیان اینکه به نظر می‌رسد در مرکز تپه هگمتانه یعنی چال شتر خواب بر خلاف دکتر صراف و آذرنوش بقایای معماری قدیمی‌تر هم داریم، اضافه کرد: هنوز آزمایش‌های تخصصی مانند رادیو کربن روی مواد حفاری انجام نشده و با انجام آزمایش های فیزیک و شیمیایی می‌توانیم با ضریب مطمئن‌تری از تاریخ گذاری مواد فرهنگی به دست آمده حرف بزنیم.

این باستان شناس با اشاره به اینکه تا این لحظه به شکل مکانیکی و ‌فیزیکال حدود سه و نیم متر از معماری دکتر صراف و آذرنوش پایین‌تر هستیم، خاطرنشان کرد: به این علت که در قوانین باستان شناختی مواد فرهنگی لایه‌های زیرین، دیرین‌تر هستند، حدود سه و نیم متر قدیمی‌تر از معماری اشکانی قرار داریم.

وی مطرح کرد: باید روندهای شکل‌گیری محوطه در تپه هگمتانه به خوبی بررسی و دانسته شود نهشته گذاری سه و نیم متری چه تاریخ گذاری دارند همچنین معماری سنگ‌چین شبیه معماری شناخته شده دوره ماد در دژ و نیایشگاه‌های مادی از عصر آهن ۳ است.

ملک‌زاده افزود: تیم کاوش فصل بیست‌ودوم به این اکتفا نکرد و در حال حاضر انبوهی از یافته‌های سفالین داریم که در حال طراحی، مقایسه و سنجش‌ سفال‌ها هستیم تا بدانیم به چه دوره‌ای تعلق دارند.

سرپرست تیم فصل بیست‌ودوم کاوش تپه باستانی هگمتانه با بیان اینکه در کاوش‌های باستان شناسی بودجه تعیین کننده است، گفت: در این فصل کاوش به علت تورم بالا و کمبود بودجه توانایی در اختیار گرفتن بیش از پنج کارشناس و ۹ کارگر را نداشتیم و بر خلاف کاوش های فصل قبل امکان انجام عملیات وسیع ممکن نبود.

وی اظهار کرد: امیدواریم فرهنگ دوستان و فرهیختگان استان همدان امکان ادامه کاوش‌ها را فراهم کنند و بودجه بیشتری در اختیار هیئت‌های کاوش باستان شناسی تپه هگمتانه قرار دهند تا کارگاه‌های وسیع‌تر با درک بهتری از معماری یافت شده در بستر مطمئن‌ و ‌پشتوانه علمی و مادی کار شود.

ملک‌زاده ادامه داد: اگر این فصل کاوش را با مقیاس‌های دوره‌های پیش بسنجیم امسال حدود ۱۵۰ میلیون تومان بودجه در اختیار داشتیم و با مقیاس آن زمان به چهار میلیارد بودجه نیاز است تا بتوانیم کاوشی آبرومند در شأن تپه هگمتانه همدان انجام دهیم.

وی با اشاره به اینکه تپه باستانی هگمتانه یکی از مهمترین محوطه‌های باستان شناختی و هم اندازه شهرهای مهم جهان مانند رم، آتن، اسکندریه و بابل است، گفت: کاوش این محوطه باید مورد توجه تصمیم گیرندگان امر باشد و شرایطی فراهم کنند تا باستان شناسی بتواند گام‌های مهمتر، بزرگتر و مؤثرتری در این تپه بردارد.

سرپرست تیم فصل بیست‌ودوم کاوش تپه باستانی هگمتانه با بیان اینکه برای ثبت جهانی یک اثر سنجش‌ها، مقتضیات و ملزومات خاصی نیاز است، توضیح داد: شکل کنونی محوطه هگمتانه هنوز راه درازی تا استاندارهای لازم برای ثبت جهانی دارد اما این تپه در تاریخ باستان شناسی دارای امتیازات شاخصی است که به ثبت جهانی برسد، در حال حاضر این دو از هم فاصله دارند و باید تلاش کنیم به هم نزدیک شوند تا لایحه‌ای محکم برای ثبت به یونسکو ارائه شود./KahgelArisa

منبع:خبرگزاری ایسنا

بومگردی

بازگشایی اقامتگاه‌های بوم‌گردی خراسان شمالی |رئیس انجمن اقامتگاه‌های بوم‌گردی خراسان شمالی گفت: «فعالیت اقامتگاه‌های بوم‌گردی استان با 50 درصد ظرفیت و با تأکید بر رعایت پروتکل‌های بهداشتی از سر گرفته شد.»به‌گزارش میراث‌آریا به‌نقل از روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان شمالی، علی وصالی روز یکشنبه 8 تیرماه 99 با بیان این مطلب تأکید کرد: «فعالیت مجدد و بازگشایی اقامتگاه‌های بوم‌گردی استان نیازمند رعایت پروتکل‌های بهداشتی از سوی گردشگران و خدمات‌دهندگان است.»

او تصریح کرد: «این واحدها روزهای طلایی فعالیت خود را که در ایام نوروز و فروردین ماه بود، از دست دادند و دچار خسارت‌های زیادی شدند.»

رئیس انجمن اقامتگاه‌های بوم‌گردی خراسان شمالی افزود: «رونق مجدد صنعت گردشگری در دوران کرونا و پساکرونا نیازمند برنامه‌ریزی و ارائه بسته‌های حمایتی و تشویقی برای فعالان این عرصه، گردشگران و مسافران است.»

او با بیان این‌که 34 اقامتگاه بوم‌گردی در هشت شهرستان خراسان شمالی فعال است، گفت: «این استان با دارا بودن طبیعت بکر و روستاهای متنوع از نظر آب‌وهوا و طبیعت‌گردی، ظرفیت بالایی برای حضور گردشگران دارد.»

خراسان شمالی با بیش از 115 جاذبه گردشگری، 24 منطقه نمونه ملی و استانی و هشت روستای هدف گردشگری، مقصدی بکر برای طبیعت دوستان و علاقه‌مندان به فرهنگ و آیین‌های اقوام مختلف است./KahgelArisa

منبع: خبرگزاری میراث آریا

خانه های تاریخی

ثبت ملی 200 خانه مشاهیر در سطح کشور|معاون میراث‌فرهنگی کشور گفت: «هم‌اکنون 200 خانه مشاهیر در سطح کشور ثبت ملی شده و از آن‌ها حفاظت می‌شود، اما تعداد دیگری از خانه‌های مفاخر در دست ورثه قرار دارد و خود مردم باید برای حفاظت از آن‌ها مشارکت کنند.»

به‌گزارش خبرنگار میراث‌آریا، محمدحسن طالبیان در گفت‌وگوی تلویزیونی با خبر 21 شبکه یک سیما، روز جمعه 6 تیر 99 گفت: «ایران یک کشور غنی در حوزه میراث‌فرهنگی است، بدون مشارکت مردم و دست‌اندرکاران نمی‌توانیم حفاظت درستی از این آثار انجام دهیم.»

او افزود: «تعدادی از خانه‌های مشاهیر که در اختیار ورثه قرار دارد اقدام به فروش کرده و سپس موضوع ثبت را مطرح می‌کنند، به این منظور برای حفاظت از این خانه‌های تاریخی نیازمند مشارکت همه مردم، دست اندرکاران و مدیریت شهری هستیم.»

معاون میراث‌فرهنگی کشور با اشاره به ثبت 33هزار اثر تاریخی در فهرست آثار ملی کشور تصریح کرد:‌ «بیش از یک‌میلیون و 200 هزار اثر در کشور وجود دارد، در هر منطقه‌ای که مردم و دست‌اندرکاران کمک کردند حفاظت از آثار تاریخی به‌خوبی انجام‌ شده است.»

او در خصوص اعتبارات محدود حفاظت از آثار تاریخی گفت: «اعتبارات حوزه میراث‌فرهنگی بسیار اندک است به‌طوری‌که سال گذشته برای 33 هزار اثر ثبت ملی شده 1900 میلیارد ریال اعتبار داشتیم، در سال 97 نیز بودجه میراث‌فرهنگی 700 میلیارد ریال بود.»

طالبیان افزود: «تنها موضوع اعتبارات مطرح نیست بلکه باید تمامی دستگاه‌ها برای حفاظت آثار تاریخی به میراث‌فرهنگی کمک کنند. برای ثبت جهانی شهر یزد مدیریت شهری، مقامات عالی استان، دست‌اندرکاران و مردم مشارکت کردند. این استان به مقصد اول گردشگری ایران تبدیل‌شده و این نشان می‌دهد، میراث‌فرهنگی ظرفیت زیادی دارد.»

او بیان کرد:‌ «تعدادی از آثار تاریخی در اختیار دستگاه‌هایی مانند اداره اوقاف است تعداد زیادی نیز مالک خصوصی دارد. آثاری که در اختیار وزارتخانه قرار دارد، مرمت آن‌ها در حد اضطرار انجام می‌شود.»

ارائه مشوق به مالکان خانه های تاریخی

معاون میراث‌فرهنگی کشور در خصوص ارائه مشوق‌ها به مالکان خانه‌های تاریخی گفت: «برای مالکان خصوصی آثار تاریخی، مشوق‌هایی مانند کمک‌های بلاعوض در نظر گرفته‌ایم، به‌طوری‌که به نسبت آورده، برای آن‌ها تسهیلات کم‌بهره اختصاص داده می‌شود. بسیاری از شهرداری‌ها عوارض مربوط به احیا و مرمت این خانه‌ها را حذف کردند.»

او افزود: «از مشوق‌های دیگر می‌توان به‌ قرار گرفتن لیست خانه‌های تاریخی در بسته‌های تبلیغاتی و نقشه‌های گردشگری اشاره کرد.»

طالبیان بیان کرد: «خوشبختانه طی دو تا سه‌سال اخیر جریان خوبی به نفع حفاظت از میراث‌فرهنگی اتفاق افتاده است به‌طوری‌که سال گذشته در سطح استان‌ها، بیش از 2500 پروژه مورد حفاظت، مرمت، احیا و بهره‌برداری قرار گرفت.»

او با اشاره به وجود 710 موزه در سطح کشور گفت: «تعدادی از این موزه‌ها مربوط به ایجاد موزه‌های خصوصی است، تمامی این موارد نشان می‌دهد که اقتصاد فرهنگی پایدار است.»

معاون میراث‌فرهنگی کشور اظهار کرد: «در دهه‌های گذشته سازمان سابق میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی عضو شورای عالی شهرسازی و معماری نبود، اما امروز عضو این شورا است و حق وتو برای حفاظت از آثار تاریخی دارد.»/KahgelArisa

منبع: خبرگزاری میراث آریا

گردشگری پساکرونا

گردشگری در اروپای پساقرنطینه – پس از گذشت ماه‌ها قرنطینه، بسیاری از شهروندان اروپایی برای گذراندن تعطیلات لحظه‌شماری می‌کنند،‌ اما مقاصد گردشگری تابستان امسال تفاوت‌هایی خواهند داشت: این‌بار خبری از بوفه‌های صبحانه یا تورهای گردشگری نیست، اما استفاده از ماسک و اندازه‌گیری دمای بدن از این پس جزئی از روند سفر خواهد بود.

به گزارش ایسنا به نقل از رویترز، مقاصد گردشگری مختلف از «کولوسئوم» رم گرفته تا موزه «هرمیتاژ» آمستردام، قوانین جدیدی را برای کاهش خطر ابتلا به ویروسی معرفی کرده‌اند که تاکنون منجر به مرگ حدود ۱۷۰ هزار نفر در اروپای غربی شده است.

در ایتالیا، «برج پیزا» و «کلیسای جامع فلورانس» قصد دارند با استفاده از تکنولوژی، فاصله اجتماعی میان بازدیدکنندگان را حفظ کنند؛ به این ترتیب به کمک دستگاه‌های الکترونیکی در صورت نزدیک‌ شدن بیش از حد بازدیدکنندگان به یکدیگر، با کمک ارتعاش هشدار داده خواهد شد.

 مسئولان شهر بارسلونا نیز قصد دارند با استفاده از یک برنامه به گردشگران در برنامه‌ریزی سفر و خودداری از حضور در مناطق پرازدحام کمک کنند.

 در کشورهایی همچون ایتالیا و اسپانیا، که گردشگری یک‌هشتم تولیدات ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد، مقام‌ها سعی دارند فصل گردشگری در تابستان را با جذب مجدد گردشگران احیا کنند. اما نگرانی‌هایی درباره بازگشت مجدد گردشگران و آغاز موج دوم ابتلا به ویروس کرونا نیز وجود دارد.

با آغاز فصل گردشگری در اسپانیا،‌ گردشگرانی که به این کشور سفر می‌کنند،‌ از همان لحظه ورود با تفاوت‌هایی نسبت به سفرهای پیشین‌شان مواجه خواهند شد. مرزهای اسپانیا از هفته گذشته به روی بسیاری از کشورهای اروپایی باز شد.

برخی از هتل‌های این کشور از اجرای تمهیداتی همچون استفاده از دستگاه‌های تهویه‌کننده هوا، دوربین‌های حساس به دمای بدن،‌ لزوم عبور مسافران  از درگاهی که مواد ضدعفونی‌کننده را اسپری می‌کند و لزوم قدم گذاشتن در قسمتی که برای ضدعفونی کردن کفش‌ها درنظر گرفته شده است،  خبر داده‌اند. 

استفاده از سیستم سلف‌سرویس برای مسافران در نوبت صبحانه نیز امکان‌پذیر نخواهد بود و صبحانه توسط کارکنان سرو خواهد شد. 

 همچنین بازدید از بسیاری از موزه‌ها و مکان‌ها دیدنی جهان نیز از این پس فقط با رزرو بلیت به صورت آنلاین در زمان‌بندی‌های محدود و به شرط استفاده از ماسک و عبور از مسیرهای مشخص امکان‌پذیر خواهد بود. اما آغاز فعالیت مجدد موزه‌ها در کنار قوانین جدید به معنای پایان مشکلات اقتصادی نیست. 

 از آن‌جایی که بسیاری از مقاصد فرهنگی جهان ناچار به کاهش تعداد بازدیدکنندگان هستند، انجمن موزه‌های هلند تخمین زده است با ادامه داشتن این روند، ‌موزه‌های این کشور هر هفته با پنج تا هفت میلیون یورو خسارت مواجه خواهند بود.

طبق اعلام «‌یونسکو» نیز بیش از ۱۰ درصد از موزه‌های جهان هیچ‌گاه قادر به بازگشایی نخواهند بود و سایر موزه‌ها هم برای بقا باید برنامه‌ای جدید در دستور کار قرار دهند.

ویروس کرونا تاثیرات ماندگاری را در برخی از اماکن فرهنگی همچون موزه «دل پرادو» اسپانیا که بیشتر درآمد خود را مدیون بازدید گردشگران است بر جای خواهد گذاشت.

 مشکلات مالی ناشی از تعطیلی طولانی‌مدت فقط مختص هتل‌ها و موزه‌ها نیست و سالن‌های تئاتر سراسر اروپا نیز با مشکلات مشابهی مواجه هستند. سالن تئاتر «شکسپیرز گلوب» در لندن که نسخه‌ای مشابه از سالن‌های تئاتر عصر الیزابت است اعلام کرده بدون دریافت کمک مالی ناچار به تعطیلی خواهد شد.

حتی شرایط در  اماکن تاریخی نیز شباهت چندانی به روزگار پیش از کرونا ندارد.

با این‌که ایتالیا از سوم ژوئن پذیرای گردشگران بوده، اما سکوت همچنان بر شهرهای این کشور حاکم است.

فواره «‌تروی» در رم که همواره مملو از تماشاگران است، در حال حاضر تقریبا خالی است.

ایتالیا در سال ۲۰۲۰ با ۴۴ درصد کاهش در شمار گردشگران نسبت به سال گذشته مواجه شده است و به نظر نمی‌رسد این آمار تا سال ۲۰۲۳ به شرایط پیش از شیوع کرونا بازگردد.

طبق اطلاعات آژانس ملی گردشگری ایتالیا،‌ شمار گردشگران کشورهای چین و ایالات‌متحده با ۸۰ درصد کاهش مواجه بوده است. در سال‌های اخیر این دو کشور بیشترین گردشگران خارجی ایتالیا  را دربر می‌گرفتند./KahgelArisa

منبع: خبرگزاری ایسنا

برج ایفل

برج ایفل به روی بازدیدکنندگان باز شد – برج ایفل پس از یک تعطیلی سه ماه و نیمه به دلیل شیوع کرونا، پذیرش بازدیدکننده را تحت تدابیر پیشگیرانه از سر گرفت.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، از سه طبقه این برج تنها دو طبقه اول بازگشایی شده و استفاده از ماسک برای تمامی بازدیدکنندگان بالای ۱۱ سال الزامی است.

آسانسورهای این جاذبه گردشگری همچنان بسته است و بازدیدکنندگان برای بالارفتن از این برج فلزی ۳۲۴ متری باید از پله‌ها استفاده کنند.

به گفته پاتریک برانکو روییوو (Patrick Branco Ruivo) مدیر کل برج ایفل، این پربازدیدترین بنای جهان از قرنطینه و خانه‌شینی که از ماه مارس (اسفند ۹۸) آغاز شد، تاکنون ۲۷ میلیون یورو ضرر کرده است.

شیوع کرونا صنعت گردشگری بین‌الملل را فلج کرد. بسته شدن مرزها و ممنوعیت پروازهای خارجی جهانگردان را به لغو برنامه‌های خود وادار کرده و بازدیدکنندگان داخلی نیز به منظور رعایت مقررات فاصله‌گذاری اجتماعی و نگرانی از حضور در مراکز تراکم جمعیت، از بازدید بناهای تاریخی و جاذبه‌های گردشگری امتناع می‌کنند.

پاریس نیز از این قاعده مستثنی نیست. کاخ ورسای که از ۶ ژوئن (۱۷ خرداد) به روی بازدیدکنندگان باز شد هنوز تا شرایط عادی فاصله زیادی دارد. این جاذبه گردشگری این روزها برای جلوگیری از شیوع کرونا روزانه حداکثر ۴ هزار و ۵۰۰ بازدیدکننده می‌پذیرد. آماری که در مقایسه با ۲۰ هزار نفری که تابستان هرسال از این کاخ بازدید می‌کنند، چندان رضایت‌بخش نیست.

موزه لوور پاریس که ۶ ژوئیه (۱۶ تیر) بازگشایی می‌شود نیز خود را برای کاهش قابل توجه تعداد باردیدکنندگان آماده کرده است./ KahgelArisa

منبع: خبرگزاری ایرنا